Czas i astronomia

Kalendarzowa czy astronomiczna? Kiedy zaczynają się pory roku

Redakcja kalendarzdzisiaj.plAktualizacja: 6 min czytania

W skrócie

  • Kalendarzowe pory roku mają stałe daty: wiosna 21 marca, lato 22 czerwca, jesień 23 września, zima 22 grudnia.
  • Astronomiczna zima 2026 zaczyna się w poniedziałek 21 grudnia 2026 o 21:50, w chwili przesilenia zimowego.
  • W 2027 roku astronomiczna wiosna zaczyna się 20 marca o 21:25, lato 21 czerwca o 16:11, jesień 23 września o 8:01, a zima 22 grudnia o 3:42.
  • Astronomiczne lato 2027 potrwa 93 dni i blisko 16 godzin, a zima 2026/2027 niecałe 89 dni.

Kalendarzowe pory roku mają stałe daty: wiosna zaczyna się 21 marca, lato 22 czerwca, jesień 23 września, a zima 22 grudnia. Astronomiczne zaczynają się w chwili równonocy lub przesilenia, więc ich termin co roku trochę się przesuwa. W 2027 roku astronomiczna wiosna przyjdzie 20 marca o 21:25, lato 21 czerwca o 16:11, jesień 23 września o 8:01, a zima 22 grudnia o 3:42.

Najbliższa zmiana pory roku jest już za rogiem: astronomiczna zima zaczyna się w poniedziałek 21 grudnia 2026 o 21:50. Kalendarzowa przyjdzie dzień później. Wszystkie godziny podajemy w czasie polskim, a aktualne zestawienie znajdziesz na stronie pory roku 2027.

Pory roku 2027 w jednej tabeli

Pora rokuPoczątek astronomiczny 2027ZjawiskoPoczątek kalendarzowy
Wiosna20 marca, sobota, 21:25równonoc wiosenna21 marca
Lato21 czerwca, poniedziałek, 16:11przesilenie letnie22 czerwca
Jesień23 września, czwartek, 8:01równonoc jesienna23 września
Zima22 grudnia, środa, 3:42przesilenie zimowe22 grudnia

W 2027 roku jesień i zima astronomiczna wypadają tego samego dnia co kalendarzowe. Wiosna i lato przychodzą o dzień wcześniej, niż mówi tradycja. Daty na tle całych miesięcy zobaczysz w kalendarzach na marzec 2027, wrzesień 2027 i grudzień 2027.

Skąd biorą się równonoce i przesilenia

Oś obrotu Ziemi jest nachylona względem płaszczyzny jej orbity. Przez pół roku do Słońca bardziej zwrócona jest półkula północna, przez drugie pół – południowa. Stąd zmiana wysokości Słońca nad horyzontem, długości dnia i w efekcie temperatur.

Równonoc to chwila, w której Słońce przecina równik niebieski. Dzień i noc trwają wtedy na całej Ziemi prawie tyle samo – „prawie”, bo atmosfera załamuje światło i widzimy Słońce jeszcze chwilę po tym, jak geometrycznie schowało się za horyzont. W Polsce w dniu równonocy dzień jest więc nieco dłuższy od nocy.

Przesilenie to z kolei moment, w którym Słońce osiąga w południe najwyższe (w czerwcu) albo najniższe (w grudniu) położenie w ciągu roku. Wtedy mamy odpowiednio najdłuższy i najkrótszy dzień. W Warszawie 21 czerwca 2027 słońce będzie nad horyzontem 16 godzin i 47 minut, a 22 grudnia 2027 tylko 7 godzin i 42 minuty. Więcej liczb dla miast znajdziesz w tekście najkrótszy i najdłuższy dzień roku.

Dlaczego daty astronomiczne co roku się przesuwają

Rok kalendarzowy ma 365 dni, a Ziemia potrzebuje na pełny obieg mniej więcej 365 i ćwierć doby. Każda kolejna równonoc czy przesilenie przypada więc mniej więcej o 5 i trzy czwarte godziny później niż rok wcześniej. Dzień przestępny, 29 lutego, co cztery lata cofa ten dryf o całą dobę.

Zjawisko202620272028
Równonoc wiosenna20 marca (piątek), 15:4620 marca (sobota), 21:2520 marca (poniedziałek), 3:17
Przesilenie letnie21 czerwca (niedziela), 10:2521 czerwca (poniedziałek), 16:1120 czerwca (wtorek), 22:02
Równonoc jesienna23 września (środa), 2:0623 września (czwartek), 8:0122 września (piątek), 13:45
Przesilenie zimowe21 grudnia (poniedziałek), 21:5022 grudnia (środa), 3:4221 grudnia (czwartek), 9:20

Najlepiej widać to na przykładzie wiosny. W 2026 roku równonoc przypada o 15:46, w 2027 o 21:25, czyli prawie sześć godzin później. W 2028 roku, przestępnym, powinna wypaść już po północy 21 marca, ale dodatkowy 29 lutego „cofa” ją z powrotem na 20 marca, na 3:17 nad ranem. Lato 2028 zacznie się z tego samego powodu 20 czerwca, a jesień 22 września. Jak działa rok przestępny, wyjaśniamy na stronie rok przestępny.

Ciekawostka: astronomiczne pory roku nie są równe. Lato 2027 potrwa 93 dni i blisko 16 godzin, wiosna 92 dni i prawie 18 godzin, jesień niespełna 90 dni, a zima 2026/2027 niecałe 89 dni. Ziemia porusza się najszybciej na początku stycznia, gdy jest najbliżej Słońca, więc nasza zima mija astronomicznie najszybciej.

Skąd wziął się pierwszy dzień wiosny 21 marca

Stałe daty kalendarzowe to zwyczaj, nie przepis. Utrwaliły się w czasach, gdy równonoc wiosenna częściej niż dziś wypadała 21 marca, a przesilenia i jesienna równonoc – 22 czerwca, 23 września i 22 grudnia. Okrągła, łatwa do zapamiętania data dobrze sprawdza się w szkole, w kalendarzach ściennych i w tradycji.

Dlatego to 21 marca topi się Marzannę, obchodzi Dzień Wagarowicza i wita pierwszy dzień wiosny, choć astronomiczna wiosna zaczyna się w ostatnich latach zwykle dzień wcześniej. W 2027 roku 21 marca przypada w niedzielę, więc szkolne wagary wypadną tym razem w weekend.

Równonoc wiosenna wpływa też na termin Wielkanocy. Święto przypada w pierwszą niedzielę po pierwszej wiosennej pełni, liczonej według tablic kościelnych od 21 marca. W 2027 roku pierwsza wiosenna pełnia wypada 22 marca, więc Wielkanoc 2027 przypada już 28 marca.

Zima 2026/2027 w Polsce i na świecie

Astronomiczna zima zacznie się w poniedziałek 21 grudnia 2026 o 21:50 i potrwa do 20 marca 2027, do 21:25. Mieszczą się w niej całe święta Bożego Narodzenia, Sylwester, karnawał i wszystkie trzy tury ferii zimowych 2027, od 18 stycznia do 28 lutego. Zaraz na początku zimy, 24 grudnia 2026, przypada też pełnia Księżyca, a w środku zimy dni zaczynają wyraźnie się wydłużać.

Kalendarzowa zima trwa praktycznie tyle samo, jest tylko przesunięta: zaczyna się 22 grudnia i kończy 20 marca, w przeddzień kalendarzowej wiosny. Kto czeka na lato, może zaznaczyć w kalendarzu czerwca 2027 poniedziałek 21 czerwca – wtedy o 16:11 zacznie się lato astronomiczne i przypadnie najdłuższy dzień roku.

Na półkuli południowej wszystko odwrotnie

Równonoce i przesilenia zachodzą w tej samej chwili na całej Ziemi, ale ich znaczenie zależy od półkuli. Kiedy 21 czerwca 2027 w Polsce zacznie się lato, w Australii, Argentynie czy RPA zacznie się zima. Wrześniowa równonoc, która otwiera naszą jesień, tam oznacza początek wiosny. Dlatego w Sydney Boże Narodzenie spędza się w letnim upale, a ferie zimowe przypadają w lipcu.

Ta sama chwila ma przy tym różną godzinę na zegarze. Przesilenie letnie 2027 nastąpi w Polsce o 16:11, a w Londynie o godzinę wcześniej, o 15:11. Wszystko zależy od strefy czasowej, a nie od samego zjawiska.

A co z meteorologiczną porą roku

Meteorolodzy i klimatolodzy często w ogóle nie używają ani dat astronomicznych, ani kalendarzowych. Do statystyk wygodniej im liczyć pełnymi miesiącami: wiosna meteorologiczna to marzec, kwiecień i maj, lato – czerwiec, lipiec i sierpień, jesień – wrzesień, październik i listopad, a zima – grudzień, styczeń i luty. Gdy w prognozie słyszysz, że „to była najcieplejsza zima od lat”, chodzi zwykle właśnie o te trzy miesiące.

Jest jeszcze trzeci sposób: termiczne pory roku, wyznaczane przez średnią dobową temperaturę. Lato termiczne trwa, dopóki średnia przekracza 15°C, a zima termiczna – dopóki utrzymuje się poniżej 0°C. Takie pory roku mają w każdym regionie i w każdym roku inne granice. Na Wybrzeżu zima termiczna bywa krótka albo nie pojawia się wcale, a w górach trwa znacznie dłużej niż na nizinach.

Którą datę przyjąć

Daty kalendarzowe łatwo zapamiętać jako ciąg 21–22–23–22: marzec, czerwiec, wrzesień, grudzień. Astronomicznych nie da się zapamiętać raz na zawsze, bo co roku przesuwają się o kilka godzin, ale wahają się niewiele. W latach 2026–2028 wiosna zaczyna się zawsze 20 marca, lato 20 lub 21 czerwca, jesień 22 lub 23 września, a zima 21 lub 22 grudnia.

Żadna z nich nie jest „urzędowa”. Jeśli piszesz kartkę z życzeniami albo planujesz szkolny apel, trzymaj się kalendarza: 21 marca, 22 czerwca, 23 września, 22 grudnia. Gdy interesuje cię niebo, długość dnia czy fotografia o wschodzie słońca, patrz na daty astronomiczne. Godziny wschodów na każdy dzień podaje strona wschód słońca.

Jest jeszcze jedna zmiana, która tylko pozornie ma coś wspólnego z porami roku: przestawianie zegarków. W 2027 roku czas letni zaczyna się 28 marca, nieco ponad tydzień po równonocy, a kończy 31 października. Jak to działa, opisujemy w tekście zmiana czasu w Polsce. Wszystkie te daty łatwo też zaznaczyć na kalendarzu 2027 do druku.

Najczęstsze pytania

Kiedy zaczyna się kalendarzowa wiosna 2027?

Kalendarzowa wiosna zaczyna się zawsze 21 marca, w 2027 roku w niedzielę. Astronomiczna przychodzi wcześniej – 20 marca 2027 o 21:25, w chwili równonocy wiosennej.

Kiedy zaczyna się kalendarzowe lato?

Kalendarzowe lato zaczyna się 22 czerwca. W 2027 roku astronomiczne lato przychodzi dzień wcześniej: 21 czerwca o 16:11, w chwili przesilenia letniego.

Kiedy jest kalendarzowa jesień?

Kalendarzowa jesień zaczyna się 23 września. W 2027 roku pokrywa się to z jesienią astronomiczną, która zaczyna się 23 września o 8:01.

Kiedy zaczyna się zima 2026?

Astronomiczna zima zaczyna się w poniedziałek 21 grudnia 2026 o 21:50 (przesilenie zimowe). Kalendarzowa zima przychodzi zwyczajowo 22 grudnia.

Czym różnią się pory roku kalendarzowe od astronomicznych?

Astronomiczne zaczynają się w chwili równonocy lub przesilenia, więc ich data i godzina zmieniają się co roku. Kalendarzowe to stałe daty przyjęte zwyczajowo: 21 marca, 22 czerwca, 23 września i 22 grudnia.

Dlaczego pierwszy dzień wiosny jest 21 marca?

To data zwyczajowa, utrwalona w czasach, gdy równonoc wiosenna częściej niż dziś wypadała 21 marca. Dziś przypada zwykle 20 marca, ale w szkołach i tradycji 21 marca pozostał pierwszym dniem wiosny.

Źródła

Sprawdzone 18.11.2026. Widzisz błąd? Napisz do nas.

Czytaj dalej